ตามหาวัถุดิบชั้นยอด อาหารพื้นบ้าน #กุดจี่เบ้า

ความเป็นมาและการดำรงชีวิตของแมลง เมื่อประมาณ 300 ล้านปีมาแล้ว  โลกเริ่มมีป่าไม้และหนองน้ำใหญ่บนแผ่นดิน ระยะนี้เองที่ได้เกิดมีแมลง...

ความเป็นมาและการดำรงชีวิตของแมลง
เมื่อประมาณ 300 ล้านปีมาแล้ว  โลกเริ่มมีป่าไม้และหนองน้ำใหญ่บนแผ่นดิน ระยะนี้เองที่ได้เกิดมีแมลงขึ้นบนโลก  แมลงชนิดแรกได้แก่ แมลงปอและแมลงสาบ แมลงในสมัยนั้นมีขนาดใหญ่จนอาจเรียกได้ว่า “แมลงปอยักษ์” เพราะมีความยาววัดจากปลายปีกถึง 20 เซนติเมตร  ส่วนแมลงสาบก็อาจถือได้ว่าเป็นบรรพบุรุษของแมลงสาบปัจจุบัน  เพราะมีรูปร่างและนิสัยเหมือนกันไม่ได้เปลี่ยนไปเลย เนื่องจากแมลงเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง  เนื้ออ่อนนุ่มนิ่ม ปีกบางใส ฟอสซิลของแมลงโบราณ ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญจึงได้หายากยิ่ง  หลักฐานเกี่ยวกับแมลงโบราณที่พอจะหาได้ คือ ซากของแมลงในก้อนอำพันซึ่งมีอายุ  60 ล้านปี

จากจะพบแมลงในที่ต่าง ๆ ที่เราไปอาศัยอยู่แล้ว เรายังพบความหลากหลายของแมลงแต่ละชนิด ทั้งรูปร่างลักษณะ และนิสัยความเป็นอยู่ที่แตกต่างกันมากมายจนกระทั่งเป็นที่ยอมรับกันในหมู่นักวิทยาศาสตร์ว่าในกระบวนสัตว์ทั้งหลายในโลก แมลงเป็น สัตว์ที่มีมากชนิดที่สุด คือ มีจำนวนมากกว่า50 ล้าน ชนิด ในขณะที่สัตว์อื่นมีจำนวน นับพัน หรืออย่างมากก็นับหมื่นชนิดเท่านั้น อะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้แมลงประสบความสำเร็จในการดำรงชีวิตอยู่ในโลกได้มากถึงเพียงนี้ 

แมงกุดจี่เบ้า ( dung beetle ) ราชาแมลงแห่งทุ่งอีสาน
  มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Heliocopris bucephalus Fabricius 
เป็นแมลงสวยงาม มีลูกเบ้าขนาดใหญ่เกือบเท่า  ลูกเปตองและ   ลูกเทนนิส เส้นผ่าศูนย์กลาง
ลูกเบ้าประมาณ 6.5 – 8.5 เซนติเมตร ลำตัวแมลงเบ้ากุดจี่ส่วนอกกว้าง 2.2 – 3.0 เซนติเมตร
ลำตัวยาว 3.6 – 5.0 เซนติเมตร แหล่งที่พบมากทางภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ในธรรมชาติจะพบในพื้นที่ป่าเต็งรังที่มีดินลักษณะเป็นดินทรายละเอียด พื้นที่ที่มีความสูงระดับน้ำทะเล  170 เมตร ที่มีหญ้าเป็นไม้พื้นล่าง ในบริเวณพื้นที่ ที่ชาวบ้านนำฝูงควายขึ้นมาเลี้ยงให้กินหญ้าบนดอนดิน
แมงกุดจี่ หรือ Dung Beetle สัตว์ตัวเล็กแต่ยิ่งใหญ่ มีวิวัฒนาการยาวนาน สันนิษฐานว่าอาจมีอยู่ตั้งแต่ 350 ล้านปีก่อน โดยกินมูลของไดโนเสาร์และสัตว์ในยุคนั้น และเมื่อ 5,000 ปีที่ผ่านมา ชาวอียิปต์โบราณได้ยกย่องบูชา แมงกุดจี่ เป็นตัวแทนของสุริยเทพ ที่เรียกว่า “เทพเจ้า Kherpri” ซึ่งมีการสร้างรูปปั้นหน้าสุสานและเขียนภาพแมงกุดจี่ไว้สักการะบูชา สำหรับประเทศไทยในปัจจุบัน เราสามารถพบได้ทั่วไปตามกองมูลควายในทุ่งนาชนบท ซึ่งพบว่าในมูลหนึ่งกองมีกุดจี่หลายชนิดและบางชนิด สามารถจับมาทำเป็นอาหารได้

ภาพ เทพกุดจี่ ของขาวอียิป โบราณ

ประโยชน์ของแมลงกุดจี่ยักษ์นั้นมีตั้งแต่ในเรื่องของสิ่งแวดล้อม เนื่องมาจากแมลงกุ๊ดจี่จะเก็บมูลควายไปกินเป็นอาหาร ทำให้ช่วยกำจัดมูลควายให้ไม่เกิดการทับทมของมูลสัตว์จนส่งกลิ่นเหม็น และในระหว่างที่มันสร้างเบ้าด้วยมูลและดินนั้น แมลงกุ๊ดจี่จะกินมูลควายและย่อยสลายขับถ่ายออกมาทำให้ดินร่วนซุยอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การปลูกพืชเกษตร
ในด้านอาหารแมลงกุ๊ดจี่ขึ้นชื่อว่าเป็นแมลงกินได้ที่อร่อย กล่าวกันว่าอร่อยเสียยิ่งกว่าไข่มดแดง ชาวภาคอีสานและภาคเหนือนิยมบริโภคกันมาก เนื่องจากลำตัวใหญ่  เนื้อมาก สามารถประกอบอาหารได้หลายอย่าง เช่น จี่  ย่าง   ต้ม  ทำแกงอ่อม  แกงป่า ตำน้ำพริก ห่อหมก แกงผักหวาน เป็นต้น มีคุณค่าอาหารและมีประโยชน์ต่อร่างกาย

โดยในน้ำหนักแมลงสด 100 กรัม  จะประกอบด้วย

โปรตีน 17.2 กรัม
สารแป้งน้ำตาล 0.2 กรัม
เส้นใย 7.0 กรัม ให้พลังงาน 108.3 กิโลแคลอรี่
นอกจากนี้ยังมีแร่ธาตุแคลเซียม 30.9. มิลลิกรัม
ฟอสฟอรัส  157. 9 มิลลิกรัม
โปรตัสเซียม 287.6  มิลลิกรัม
วิตามิน  บี1,บี2 และ   ไนอาซีน  3.44 มิลิลกรัม


กุ๊ดจี่มีช่วงชีวิตอยู่ที่ประมาณ 1 ปี ตัวผู้มีหน้าที่จะช่วยกลิ้งขนอาหารเพื่อปั้นลูกเบ้า จะพบตัวผู้
ตั้งแต่ปลายเมษายนถึงเดือนธันวาคมและสามารถมีชีวิตอยู่ได้ยาวนานประมาณ 8 เดือน
ส่วนตัวเมียมีหน้าที่วางไข่และ  ดูแลตัวอ่อน ตัวเมียจะเริ่มปั้นลูกเบ้าจากมูลควายและวางไข่
ใส่ในลูกเบ้าลูกละ 1 ฟอง หลังจากนั้นจะปั้นลูกเบ้าพอกใหญ่ขึ้นเพื่อเป็นอาหารของตัวอ่อน
ใช้ในการเจริญเติบโตอยู่ในลูกเบ้าและพอกปิดทับด้วยดินทราย ในธรรมชาติสามารถขุดพบ
ลูกเบ้ากุดจี่อยู่ในโพรงมีจำนวน 5, 7, 9 และ 11 ลูกต่อโพรง



ในแง่วิถีชีวิตอีสาน

กุดจี่เบ้า หรือ จุดจี่เบ้า ช่วงเดือน พฤศจิกา – กุมภาพันธ์  เด็กน้อยอีสานสมัยก่อน ตอนเช้าๆ
จะถือเสียม สะพายกะต่า หรือหิ้วคุ เดินตามท่งนา เลาะตีนบ้าน หรือ เลาะไปตาม เดิ่นนาดินทราย
หัวป่า เนินทรายเพื่อเสาะหา ขวยจุดจี่  ส่วนมาก หาตามกองขี้ วัวขี้ควาย  เพื่อขุดจุดจี่  ส่วนมากสิได้
กุดจี่คุ่ม  กดจี่หวาย กุดจี่แดง  ต่างเลาะหาแมลงเหล่านี้มาเป็นอาหาร  ส่วนกุดจี่เป้า หากเจอ
ถือว่าเป็นโชค ดีใจจนเนื้อเต้น เนื่องจากหากยาก มักทำรัง หรือ ทำขวย หลบสายตา
พบส่วนมาก ตามหัวป่า หัวบะ เดิ่นนาดินทราย

บางขวย ก็เป็น ขวยฮ้างต้องอาศัย ช่างสังเกต  การขุดก็ไม่ง่าย เพราะค่อนข้างอยู่ลึก
บางขวย ลึกเป็นวา  ทั้งนี้การขุดต้องหารู หรือ”แปว” มันให้พบ ขุดไม่ดี ดินถม “ แปว” 
หาไม่เจอ เรียกว่า “ แปวตัน “ 
การได้ กุดจี่เบ้า ขวยเดียว ก็พอแล้ว เพราะ อย่างน้อยก็  5 ลูกขึ้นไป  โชคดีก็ได้  11 ลูก  แบกกลับบ้าน
หัวร่อเอิกอาก อารมณ์ดี  ส่วนมาก เบ้า จะมีจำนวนคี่ ไม่พบเป้าในขวยเดียวกัน จำนวนคู่
อันนี้ ผู้ตั้งกระทู้ไม่ทราบสาเหตุ  รวมทั้งยังไม่มีการวิจัย “ ทำไมเบ้าถึงมีคี่ “ 
การขุดเบ้าต้องไปขุด 2  คนขึ้นไป เพราะคนหนึ่ง เป็นคนขุด คนหนึ่งเป็นคน “ขวัก” หรือ โกยดิน
จากสาเหตุเบ้ามีจำนวนคี่  จึงต้องแบ่งปันกัน ระหว่าง  2 คน เช่น คนขุด มักจะได้มากกว่า “คนขวัก”
ซึ่งต้องมีอีกคนเสียสละ นั่นจึงเป็น สมการแห่งการเรียนรู้การแบ่งปัน ของลูกอีสานโดยแท้
เมื่อเด็กได้ทำกิจกรรมกลางแจ้งด้วยกัน ที่สำคัญได้เหนื่อยยากร่วมกัน แบ่งปันกัน ย่อมมีความผูกพัน
แม้เบาบางแต่ ค่อยๆ ซึมซับเข้าในหัวใจ ที่ธรรมชาติเป็นผู้สอน

ในแง่ความเกี่ยวพันทางลึก

จะเห็นได้ว่าวงจรชีวิตของแมงกุดจี่ กับควาย กับ วัว ชาวบ้าน มีความเชื่อมโยงกัน ถ้าขาดฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไป
จะทำให้ขาดความสมดุล เช่น ในปัจจุบัน จำนวนควายลดลง ส่งผลให้แมงกุดจี่หายากขึ้นและลดจำนวนลง เพราะขยายพันธุ์ได้น้อยลง และหากไม่มีแมงกุดจี่คอยกินมูล ก็จะส่งผลให้เกิด ความไม่สมดุล  ทางนิเวศน์
หน้าดิน ขาดความอุดม วิถีชีวิตเปลี่ยนแปลง  เมื่อใดที่ ชาวนาขาด วัวควาย พื้นดินขาดแมงกุดจี่
นั่นย่อมหมายถึงผืนดิน ที่ใช้ปลูกข้าวในอีสาน ขาดแร่ธาตุอันเป็นประโยชน์ ในการเติบโตของพืช
จำต้องพึ่งสารเคมีสูงขึ้น ทุกปี   ต้นทุนสูงขึ้น ทำนาด้วยความยากลำบาก


สถานการณ์ปัจจุบัน

กุดจี่เบ้า หายากยิ่งขึ้น ยังคงมากมีตาม จังหวัดที่ยังรักษา วิถีชาวนาอีสานไว้อย่างแน่นแฟ้น
ยังมี วัวควายจำนวนมากในพื้นที่ เช่น บุรีรัมย์( บางอำเภอ)  ศรีษะเกษ   อุบล ฯ
มุกดาหาร  อุดร ขอนแก่นตอนบน และ หนองบัวลำภู

กุดจี่เบ้าเข้าขั้น วิกฤต ใกล้สูญพันธ์จากพื้นที่ ได้แก่ สุรินทร์ ขอนแก่น ชัยภูมิ มหาสารคาม สกลนคร หนองคาย
เด็กน้อยอีสานบางคน สมัยนี้  ไม่เคยไปขุด กุดจี่เบ้า หรือ รู้จักกุดจี่เบ้า  ซึ่งน่าเศร้าในแนวลึกวิถีอีสาน

แมลงที่เป็นอัตลักษณ์ เชิงจิตวิญญาณลูกอีสาน ผู้เป็นราชาแมลงแห่งท้องทุ่ง กำลังสูญหาย
เข้าสู่ยุค
  ESANIEA 
ขอบคุณข้อมูล
www.junjaowka.com   www.krusmart.com  
ww.gotoknow.org www.isan.clubs.chula.ac.th
ชื่อ

1-2 เดือน,1,1-2 ปี,1,1-2 สัปดาห์,1,2000 ปี,1,5แสน-ไม่เกิน1ล้าน,14,กระท่อม,9,กว่าง,1,กะทิ,1,กะปอม,1,การตอนกิ่งด้วยน้ำ,1,การประมง,3,การปลูกผักพืชสวนครัว,1,การปลูกผักไร้ดิน,1,การปลูกมะละกอ,1,การเลี้ยง,2,การเลี้ยงกุ้งเครฟิช,1,การเลี้ยงปลา,1,การเลี้ยงปลาเงิน,1,การเลี้ยงปลาดุก,1,กำจัดหญ้า,1,กิ้งก่า,1,กุ้ง,1,กุ้งเครฟิช,1,กุดจี่เบ้า,1,เกษตร,84,เกษตรกร,1,เกษตรกรคนรุ่นใหม่,1,เกษตรพอเพียง,20,แก้กระดูกเสื่อม,1,แก้โรคมะเร็ง,1,แก้วกาญจนา,1,แก้วมังกร,1,ไก่,3,ไก่ไข่,1,ไก่ตีนโต,4,ไก่พื้นเมือง,1,ข้าว,1,ข้าวเหนียวมะม่วง,1,ขิงประดับ,1,เขียวหมื่นปี,1,ไข่,1,ไข่น้ำ,1,ไข่ผำ,1,ไข่แหน,1,คลาสสิค,1,คลิป,1,ความรู้,33,คืนชีพยางรถยนต์,1,เครื่องดื่ม,1,แคนตาลูป,1,งาดำ,1,งานไม้,1,จัดการแมลง,1,จัดสวน,7,จิ้งโกร่ง,1,จินซิง,1,จิโป่ม,1,ชมจันทร์,1,ชมสวน,1,ชัว,1,ชำกิ่งไผ่,1,เช็ก,1,เช็กแล้วแชร์,1,แชร์,27,ฌาบูชีกาบา,1,ด้วยวิธีธรรมชาติ,1,ด้านป่าไม้,1,ตกแต่งบ้าน,1,ต้นแบบเรียนรู้,1,ต้นไผ่ยักษ์,1,ต้นไม้ 4,1,ต้นไม้จัดสวน,1,ต้นสำมะงา,1,ตอนกิ่ง,2,ตัดใบ,1,ต้านเบาหวาน,1,ต่ำกว่า5แสน,8,เต่า,1,เต่าอัลดาบร้า,1,ถอดบัญชีคุมสมุนไพรวัตถุอันตราย,1,ถั่วฝักยาว,1,ทางรอดเกษตรกร,2,ทาวน์เฮาส์,1,ทำเงิน,1,ทุเรียน,1,แทนกล่องโฟม,1,แทนพลาสติก,1,ไทยประยุกต์,1,นกกระจอกเทศ,1,นกกระจิบ,1,นกหยิบ,1,นา,1,น้ำกระชาย,1,ในกระถาง,1,บ่อปลาคราฟ,2,บ่อเลี้ยงปลา,2,บัวแดง,1,บ้าน,130,บ้านกลางป่า,1,บ้านกลางเมือง,1,บ้านเก่า,1,บ้านต้นไม้,3,บ้านตากอากาศ,3,บ้านตู้คอนเทนเนอร์,2,บ้านไทยประยุกต์,1,บ้านไม้,18,บ้านไม้กลางทุ่ง,1,บ้านรถ,2,บ้านริมทะเล,2,บ้านลอยน้ำ,3,บ้านสวน,1,บ้านหิน,1,บ้านอิฐ,1,แบบบ้าน,113,แบบบ้านชั้นครึ่ง,5,แบบบ้านชั้นเดียว,82,แบบบ้านสองชั้น,48,ประดู่หางดำ,1,ประเทศลาว,1,ประโยชน์ของทุเรียน,1,ปลาช่อน,2,ปลาช่อนยักษ์อเมซอน,1,ปลาดุก,1,ปลาทอง,1,ปลาทับทิม,1,ปลานิล,1,ปลามังกร,1,ปลูก,6,ปลูกขิงแดง,1,ปลูกในห้องนอน,1,ปลูกผักบุ้งในโอ่ง,1,ปลูกผักสวนครัว,1,ปศุสัตว์,5,ป่าไม้,1,ปีนต้นไม้,1,ปู,1,ปูดำ,1,ปูนเปลือย,4,ปูหิน,1,เป็ด,1,เปลือกกล้วย,1,แปรรูปผล,1,โปร่งฟ้า,1,ผลไม้,6,ผัก,1,ผัก 11 ชนิดงอกใหม่ได้,1,ผักบุ้ง,1,ผักพื้นบ้าน,1,ผักสลัด,1,ผำ,1,ผึ้ง,1,พลังงานแสงอาทิตย์,1,พืชผัก,6,เพลิงหมาแหงน,3,แพะ,1,ฟักข้าว,1,ฟาร์มกี้,1,มะเขือเปราะ,1,มะเขือพวง,1,มะนาวลูกดก,1,มะพร้าว,2,มะพร้าวน้ำหอม,1,มะม่วง,2,มะม่วงกะล่อน,1,มะม่วงโบก,1,มะละกอ,1,มากกว่า1ล้าน-ไม่เกิน2ล้าน,10,มากกว่า2ล้าน-ไม่เกิน4ล้าน,9,มุมระเบียง,1,แมลงตัวห้ำ,1,โมร็อกโก,1,ไม้จัดสวน,1,ยีราฟนอน,1,รีสอร์ท,1,ลดน้ำตาลในเลือด,1,ลอฟท์,1,ลาวใต้,1,ลูกเจี๊ยบ,1,ลูกสำรอง,1,เล็บครุฑลังกา,1,เลี้ยง,2,เลี้ยงกุ้งยักษ์ในบ่อซีเมนต์,1,เลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดี,1,เลี้ยงจิ้งหรีด,2,เลี้ยงปลา,1,เลี้ยงปลาช่อน,1,เลี้ยงปลาดุก,1,เลี้ยงผึ้ง,1,วิถีชีวิต,1,วิธีการเพาะสะระแหน่ในตะกร้า,1,วิธีกำจัดตะขาบ,1,วิธีขยายพันธุ์,1,วิธีขยายพันธุ์ไม้,1,วิธีบังคับมะม่วง,1,วิธีลดน้ำหนัก,1,วีดีโอ,8,ไวน์ไผ่,1,ศัตรูพืช,1,ศูนย์,1,เศรษฐกิจพอเพียง,1,สตอเบอรี่,1,สไตล์ของยุโรป,2,สไตล์คลาสสิค,2,สไตล์คอนเทมโพรารี,1,สไตล์คันทรี,1,สไตล์ญี่ปุ่น,1,สไตล์ทรอปิคอล,1,สไตล์มินิมอล,1,สไตล์โมเดิร์น,61,สไตล์ลอฟท์,2,สไตล์วินเทจ,1,สไตล์สแกนดิเนเวียน,1,สมุนไพร,2,สวน,6,สวนสวย,7,สะระแหน่,1,สัญจร,1,สัตว์,6,สัตว์เลื้อยคลาน,1,สับปะรด,1,สาระความรู้,25,สุขภาพ,5,สุดสายปลายน้ำโขง,1,สูตร,6,สูตรทุเรียนเทศ,1,สูตรอาหาร,1,หน่อไม้ฝรั่ง,1,หมู่บ้านต้าหลิ่ว,1,หมูอินทรีย์,1,หลี่จับปลา,1,หลี่ผี,1,หายขาด,1,องุ่น,1,องุ่นต้น,1,องุ่นบราซิล,1,อนุรักษ์พลังงาน,1,อะราไพม่า,1,อัลดาบร้า,1,อาชีพ,13,อาหาร,3,อาหารพื้นบ้าน,1,อิกัวนา,1,อิกัวน่า,1,อิฐประสาน,1,อินดัสเทรียลลอฟท์,1,อิสระ,6,ไอเดีย,6,ไอเดียบ้าน,63,ไอเดียสวน,7,ฮอร์โมน,1,โฮมออฟฟิศ,1,agriculture,29,aldabra,1,Arapaima,1,arowana,1,asparagus,1,BAMBOO,1,cantaloupe,2,career,11,coconut,1,Contemporary,2,DIY,1,Dong Tao,4,Đông Tảo,3,Dragon Chickens,4,Dragon fruit,1,dung beetle,1,farmky,6,farmland,75,fishery,3,food,4,Forestry,6,garden,7,home,114,home-idea,96,Hydroponics,1,idea,2,iguana,1,jabuticaba,1,King of Fuit,1,Knowledge,46,livestock,6,Malva nut,1,Menebang,1,Minimalist,1,one-story-house,1,poohin,1,Raksasa,1,share,31,sufficiency agriculture,14,town house,1,Tree-Climbing,1,two-story-house,1,vdo,8,Vegetable,5,WINE,1,Yunakov,1,
ltr
item
ฟาร์มกี้.com: ตามหาวัถุดิบชั้นยอด อาหารพื้นบ้าน #กุดจี่เบ้า
ตามหาวัถุดิบชั้นยอด อาหารพื้นบ้าน #กุดจี่เบ้า
https://1.bp.blogspot.com/-vdp8KiofQYE/XoxIZ9a9DxI/AAAAAAAAAvo/mv-_TYA8pu8ikhH-fEBKjFLWgV9xpQTLACLcBGAsYHQ/s640/dung-beetle-696x392%255B1%255D.jpg
https://1.bp.blogspot.com/-vdp8KiofQYE/XoxIZ9a9DxI/AAAAAAAAAvo/mv-_TYA8pu8ikhH-fEBKjFLWgV9xpQTLACLcBGAsYHQ/s72-c/dung-beetle-696x392%255B1%255D.jpg
ฟาร์มกี้.com
https://www.farmky.com/2020/04/blog-post_7.html
https://www.farmky.com/
https://www.farmky.com/
https://www.farmky.com/2020/04/blog-post_7.html
true
8771229479261943050
UTF-8
Loaded All Posts Not found any posts VIEW ALL Readmore Reply Cancel reply Delete By Home PAGES POSTS View All RECOMMENDED FOR YOU LABEL ARCHIVE SEARCH ALL POSTS Not found any post match with your request Back Home Sunday Monday Tuesday Wednesday Thursday Friday Saturday Sun Mon Tue Wed Thu Fri Sat January February March April May June July August September October November December Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oct Nov Dec just now 1 minute ago $$1$$ minutes ago 1 hour ago $$1$$ hours ago Yesterday $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago more than 5 weeks ago Followers Follow THIS PREMIUM CONTENT IS LOCKED STEP 1: Share to a social network STEP 2: Click the link on your social network Copy All Code Select All Code All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy